Odbiór z kaucjomatów: jak łatwo zoptymalizować trasę i ilość worków
Poniedziałek, 7:30. Kierownik marketu dzwoni, że zaplecze jest zastawione workami z plombami, bo od piątku nikt po nie nie przyjechał. W tym samym czasie Twój kierowca stoi w małym sklepie trzy ulice dalej i zabiera jeden worek, bo tak wypadło z grafiku. Jeden sklep tonie w workach, drugi to pusty kurs. Dobra wiadomość: żeby to naprawić, wystarczą dwie liczby z każdego sklepu i mapa.
System kaucyjny działa od 1 października 2025 roku. Sklep o powierzchni sprzedaży powyżej 200 m² musi przyjmować opakowania z kaucją, mniejsze mogą dołączyć dobrowolnie. Kaucja wynosi 50 groszy za plastikową butelkę do 3 litrów i puszkę do 1 litra oraz 1 zł za szklaną butelkę wielorazową do 1,5 litra. Klient oddaje opakowania do kaucjomatu albo przy kasie, a butelki i puszki trafiają do worków zamykanych plombą z kodem kreskowym. Te worki ktoś musi regularnie odbierać.
Harmonogram i częstotliwość odbiorów ustala operator systemu, z którym sklep ma umowę. Jeśli wozisz worki dla operatora albo dla sieci sklepów, optymalizujesz dwie rzeczy naraz: ilość, którą zabierasz z każdego sklepu, i trasę, którą jedzie auto. Obie ustawisz bez algorytmów i bez arkusza na pięć zakładek.
Co właściwie optymalizujesz
Ilość na jeden przyjazd
Każdy przyjazd powinien zabierać prawie pełne zaplecze. Za mało worków to pusty kurs: te same kilometry i ten sam postój pod rampą co po dwadzieścia worków. Za dużo to telefon od kierownika, a potem od operatora.
Trasę dnia
Sklepy odbierane jednego dnia powinny leżeć blisko siebie, w kolejności, w której auto nie wraca tą samą drogą, i w liczbie worków, którą auto zmieści.
Każdy sklep osobno
Market przy osiedlu z kaucjomatem potrafi przez weekend zebrać więcej niż mały sklep ze zbiórką przy kasie przez cały tydzień. Grafik „raz w tygodniu dla wszystkich” jednego zaleje, a do drugiego wyśle auto po prawie nic.
Krok 1: zoptymalizuj ilość z każdego kaucjomatu
Ilość optymalizujesz dwiema liczbami. Pierwsza to tempo sklepu. Przez dwa do czterech tygodni zapisuj przy każdym odbiorze, ile worków zabrałeś i ile dni minęło od poprzedniego przyjazdu. Podziel jedno przez drugie, a dowiesz się, ile worków przybywa sklepowi dziennie.
Drugą liczbę dostaniesz od kierownika: ile worków zmieści się na zapleczu, zanim zaczną przeszkadzać. Reszta to prosty rachunek. Przykład: między poniedziałkiem a czwartkiem sklepowi przybyło 9 worków, czyli 3 dziennie. Zaplecze mieści 15. Piątego dnia jest pełne, więc ten sklep potrzebuje odbioru co 4 dni, a nie raz w tygodniu.
Zostaw zapas. Po długim weekendzie, w upały albo przy promocji na napoje tempo rośnie, więc planuj tak, żeby w dniu przyjazdu zaplecze było prawie pełne, a nie przepełnione.
Krok 2: ustaw każdemu sklepowi rytm
Gdy znasz tempo, przypisz sklepowi rytm: dwa razy w tygodniu, raz w tygodniu albo co dwa tygodnie. Dopiero potem rozkładaj sklepy na dni tygodnia, i to według mapy, a nie według listy klientów.
Rytm według tempa
Duży sklep z kaucjomatem dostaje odbiór dwa razy w tygodniu, mały ze zbiórką przy kasie raz na dwa tygodnie. Każdy przyjazd zabiera prawie pełne zaplecze, więc nie wozisz powietrza.
Dzień według rejonu
Sklepy blisko siebie odbieraj tego samego dnia, nawet jeśli któryś mógłby poczekać dzień dłużej. Skoro auto i tak jest na tej ulicy, dodatkowy przystanek kosztuje kilka minut, a osobny kurs w inny dzień kosztuje cały dojazd.
Godzina według sklepu
Zapytaj kierownika, kiedy zaplecze i rampa są wolne. Rano sklep przyjmuje dostawy, a kierowca, który czeka pół godziny za ciężarówką z napojami, traci czas tak samo jak na pustym kursie.
Krok 3: zoptymalizuj trasę dnia
Zsumuj worki zaplanowane na dany dzień i porównaj z tym, ile mieści Twoje auto. Licz w workach, nie w kilogramach, bo worek z butelkami waży niewiele, a zajmuje sporo miejsca. Jeśli suma przekracza pojemność, dzielisz dzień na dwie trasy z rozładunkiem pomiędzy albo przesuwasz jeden sklep na sąsiedni dzień.
Kolejność układaj tak, żeby auto nie wracało tą samą drogą: zaczynasz od sklepu najbliżej bazy, a kończysz jak najbliżej miejsca, w którym oddajesz worki.
Jak łatwo zrobić to w Odpadomacie
Ustawiasz to raz. Potem kierowca przy każdym odbiorze wpisuje liczbę worków, a Ty widzisz, który sklep potrzebuje innego rytmu. Trasę układasz Ty, bo znasz swoje sklepy i swoich kierowców, ale robisz to na mapie, a nie w głowie. Najpierw ilość:
Worek jako usługa w sztukach
W Ustawieniach, w zakładce Usługi Odbioru, klikasz Dodaj usługę i tworzysz na przykład „Worek kaucyjny” z jednostką sztuka (szt). Od tej chwili każdy odbiór ma liczbę worków, a nie samo „odebrano”.
Rytm jako odbiór cykliczny
Przy nowym zleceniu, w zakładce Odbiór, klikasz Odbiór cykliczny. Wybierasz usługę, planowaną ilość, adres, dni tygodnia (np. poniedziałek i czwartek) i częstotliwość, od co tydzień do co miesiąc. Przycisk Utwórz Zadania od razu tworzy całą serię odbiorów z datami.
Kierowca wpisuje, ile zabrał
Zamykając zadanie, kierowca w sekcji Odbierane odpady wpisuje faktyczną liczbę worków. Ta liczba zastępuje plan, a zmiana zostaje w historii zlecenia. Gdy sklep wyda rozdarty worek, kierowca dopisuje uwagę i dodaje zdjęcie do zlecenia.
Potem trasa:
Mapa dnia
W menu Plan wybierasz Dzień i zakładkę Mapa. Każdy odbiór to pinezka, a w panelu Kierowcy pokazujesz pinezki jednego kierowcy albo wszystkich naraz. Kierowcę przypisujesz prosto z dymka pinezki, więc rejony dzielisz, patrząc na mapę.
Trasy i kolejność
W dniu kierowcy przypisujesz zadania do Trasa 1 i Trasa 2, na przykład przed rozładunkiem i po nim. Edytuj Kolejność pozwala przeciągnąć sklepy w kolejności przejazdu, a Wyznacz Trasę otwiera ją w Google Maps. Jeden link obejmuje do 10 adresów, więc dłuższy dzień i tak warto podzielić na trasy.
Tydzień w jednym widoku
W widoku Tydzień przeciągasz odbiory między dniami i kierowcami. Gdy czwartek wychodzi przeładowany, jeden sklep przesuwasz na środę bez otwierania zleceń.
Odpadomat nie zastępuje procedury operatora. Worki przekazujesz tak, jak on tego wymaga, na przykład ze skanem kodów z plomb. Odpadomat prowadzi Twoją stronę tej pracy: plan, trasę i historię ilości z każdego sklepu.
Optymalizacja, która co miesiąc jest lepsza
W zakładce Odbiory widzisz każdy odbiór z kolumną Ilość i statusem: Do odebrania, Odebrane albo Rozliczone. Raz w miesiącu porównaj plan z tym, co kierowcy naprawdę przywieźli. Jeśli z jakiegoś sklepu regularnie wracają 3 worki tam, gdzie planowałeś 10, ten sklep może przejść na rzadszy rytm i zwolnić miejsce w trasie. Jeśli wraca więcej, niż było w planie, a kierownik i tak dzwoni, że brakuje miejsca, sklep potrzebuje częstszego odbioru.
Tak wygląda optymalizacja, która działa od pierwszego tygodnia: bez wdrażania algorytmu, za to na liczbach z Twoich własnych sklepów. Każdy kurs, który przestaje być pusty, to paliwo i czas kierowcy, które zostają w firmie.
Łatwa optymalizacja zaczyna się od liczby worków
Odbiór z kaucjomatów to wiele małych przystanków, na których najwięcej tracisz na kursach po prawie nic. W Odpadomacie każdy odbiór ma liczbę worków, każdy sklep ma swój rytm, a dzień kierowcy masz na mapie i w jego telefonie. Usługi odbioru, odbiory cykliczne i zakładkę Odbiory dostajesz w module odbioru odpadów. Włączamy go na prośbę, wystarczy napisać albo zadzwonić.
Więcej o systemie znajdziesz na stronie oprogramowania dla firm komunalnych.
Umów spotkanie